Perth: Obelisk 'Kebab' i walka o dziedzictwo

W tętniącym życiem Perth, stolicy Zachodniej Australii, publiczna sztuka odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości miasta i jego mieszkańców. Jednak ostatnie wydarzenia wokół ukochanej rzeźby, znanej pieszczotliwie jako „Kebab”, wywołały burzę kontrowersji, podważając sposób, w jaki władze zarządzają dziedzictwem kulturowym i jak postrzegają rolę lokalnych artystów. Centralnym punktem tej debaty jest los Obelisku Rudy, imponującej struktury, która przez pół wieku dumnie stała w Ogrodach Stirlinga, symbolizując rozwój i aspiracje stanu.

Obelisk Rudy: Historia i Symbolika Perth

Oficjalnie znany jako Obelisk Rudy, a przez wielu mieszkańców Perth serdecznie nazywany „Kebabem” ze względu na swój unikalny kształt, był dziełem Paula Rittera, pierwszego planisty miejskiego Perth i postaci o ogromnym wpływie na rozwój miasta. Zbudowany w 1971 roku, mierzący 15 metrów wysokości, monument powstał, aby upamiętnić doniosłe wydarzenie: osiągnięcie przez populację Zachodniej Australii miliona mieszkańców. Rzeźba, wykonana z różnych geologicznych próbek rud, nabitych na rurę naftową, symbolizowała dynamiczną ekspansję przemysłu wydobywczego w stanie w latach 60. i 70. XX wieku. Była to epoka ogromnego optymizmu i energii, gdy młode miasto i stan przeżywały gwałtowny rozwój gospodarczy, napędzany bogactwami naturalnymi. Obelisk Rudy stał się nie tylko dziełem sztuki, ale prawdziwą ikoną kultury i świadkiem historycznych przemian. Dla wielu West Australijczyków był punktem orientacyjnym, miejscem spotkań i cichym przypomnieniem o korzeniach ich prosperity. Był to element krajobrazu, który łączył pokolenia i opowiadał historię stanu, stając się niemal nieoficjalnym symbolem.

Pocięty i Ukryty: Dlaczego 'Kebab' Zniknął?

W 2021 roku, tuż przed 50. urodzinami „Kebaba”, wydarzyło się coś, co wstrząsnęło lokalną społecznością artystyczną i mieszkańcami. Obelisk Rudy został zdemontowany i pocięty na fragmenty, a następnie umieszczony w magazynie na czas nieokreślony. Rzecznik rady miasta Perth oświadczył, że decyzja ta została podjęta na podstawie „raportów inżynierskich wskazujących, że jest on niebezpieczny i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego”. Chociaż raport z marca 2021 roku rzeczywiście wskazywał na potrzebę renowacji lub wymiany ze względu na postępujące kruszenie się próbek rudy, sugerował również możliwość odrestaurowania rzeźby na miejscu. Jednak zamiast przeprowadzić konsultacje z miejską Grupą Doradczą ds. Kultury i Sztuki, jak wymaga tego polityka miasta, lub poddać sprawę pod głosowanie radnych, władze miejskie podjęły arbitralną decyzję o pocięciu i usunięciu „Kebaba”. Fragmenty zostały zapakowane w skrzynie i zdeponowane, a rada oświadczyła, że „bada wykonalność konserwacji”. Minęły prawie cztery lata, a „Kebab” nadal pozostaje w ukryciu, zapomniany i niedostępny dla publiczności. Ten sposób postępowania, bez transparentności i zaangażowania ekspertów, wywołał falę oburzenia i poczucia straty wśród tych, którzy widzą w Obelisku Rudzie nie tylko rzeźbę, ale żywą część historii i dziedzictwa Perth.

Kosmiczny Przybysz: Kontrowersje wokół Boonji Spaceman

Frustracja społeczności artystycznej i mieszkańców wzrosła, gdy okazało się, że w miejscu, gdzie niegdyś stał Obelisk Rudy, zostanie zainstalowana nowa rzeźba – siedmiometrowy astronauta o nazwie Boonji Spaceman, podarowany przez amerykańskiego artystę Brendana Murphy’ego. Rada miasta Perth zagłosowała za przyjęciem tej darowizny, co oznaczało, że miasto poniesie koszty transportu i instalacji, oscylujące w granicach 150 000 – 250 000 dolarów, pokrywane z pieniędzy podatników. Burmistrz Perth, Basil Zempilas, bronił tej decyzji, twierdząc, że rzeźba idealnie pasuje do Perth, odzwierciedlając historię astronauty Johna Glenna, który w 1962 roku nazwał Perth „miastem światła” po tym, jak mieszkańcy zostawili włączone światła dla jego orbity. Jednak krytycy, w tym Helen Curtis, ekspertka ds. sztuki publicznej i liderka kampanii „Uratuj Kebaba”, wskazują na szereg problemów. Po pierwsze, Boonji Spaceman to rzeźba masowo produkowana, której wersje istnieją już w Londynie, Oslo, Dubaju i Antigui. Nie ma więc żadnego unikalnego związku z Zachodnią Australią czy jej historią. Jest to dzieło, które, zdaniem wielu, nie przynosi wartości dodanej do lokalnego krajobrazu artystycznego, a wręcz stanowi „zniewagę” dla lokalnego dziedzictwa, zastępując symbol stanu czymś generycznym i importowanym. Po drugie, koszty instalacji i transportu nowej rzeźby, w wysokości ćwierć miliona dolarów, budzą pytania o priorytety miasta, zwłaszcza w kontekście braku funduszy na renowację „Kebaba”, której koszt szacowano na zaledwie 118 000 dolarów. Dysproporcja w wydatkach i brak wsparcia dla lokalnych dzieł sztuki wywołują głębokie poczucie niesprawiedliwości.

Głos Artystów i Społeczeństwa: Kampania 'Save the Kebab'

Decyzja o usunięciu Obelisku Rudy i zastąpieniu go Boonji Spacemanem wywołała szeroko zakrojoną kampanię społeczną pod hasłem „Uratuj Kebaba”, prowadzoną przez Helen Curtis. Zbierana jest petycja, która zyskała już setki podpisów, mająca na celu przywrócenie rzeźby do Ogrodów Stirlinga. Helen Curtis argumentuje, że „Kebab” jest kluczową częścią historii kulturowej Perth i dziedzictwa Zachodniej Australii, dziełem, które „łączy nas jako West Australijczyków”. Wskazuje, że chociaż rzeźba stała się niebezpieczna, miasto powinno było rozważyć jej odrestaurowanie i reinterpretację, zamiast ją „pociąć, włożyć do pudełka i do magazynu, a następnie zapomnieć”.

Podobny los spotkał inną ważną rzeźbę publiczną – „Łuk” Lorenny Grant, która stała na placu Northbridge Piazza. Dzieło, zamówione w 2009 roku, zostało usunięte w 2023 roku w celu naprawy i nigdy nie zostało ponownie zainstalowane. Grant, podobnie jak inni artyści, wyraża rozczarowanie, że miasto twierdziło, iż nie ma pieniędzy na renowację jej dzieła, jednocześnie przeznaczając znaczne środki na Boonji Spaceman. Artystka podkreśla „rażącą rozbieżność w ich szczerości i prawdomówności oraz wyborze, by patrzeć poza Perth, zamiast wspierać naszych artystów, naszą unikalność i naszą oryginalność”. „Łuk został stworzony specjalnie dla tego skrzyżowania, podczas gdy oni wybierają dzieło sztuki, które jest produkowane w wielu egzemplarzach” – mówi Grant. Te przypadki budzą poważne pytania o to, jak miasto Perth traktuje swoje sztukę publiczną i dziedzictwo. Krytycy, tacy jak konsultantka ds. sztuki publicznej Pip Sawyer, twierdzą, że miasto zapomniało, iż „Kebab” jest „ikoną kultury tak samo jak dziełem sztuki. Prawie symbolem stanu”. Usuwanie takich dzieł i zastępowanie ich importowanymi, które nie mają związku z lokalnym dziedzictwem, jest postrzegane jako „zwykła niegrzeczność” i „wymazywanie pamięci”.

Dziedzictwo kontra Nowoczesność: Dylemat Sztuki Publicznej

Debata wokół „Kebaba” to coś więcej niż tylko spór o rzeźbę; to szersza dyskusja o roli i wartości dziedzictwa kulturowego w przestrzeni publicznej. Dla wielu mieszkańców Perth, Obelisk Rudy nie jest tylko zbiorem skał, ale żywym świadkiem historii, symbolem osiągnięć i punktem odniesienia w ich życiu. Jego usunięcie bez odpowiednich konsultacji i bez planu renowacji jest postrzegane jako lekceważenie tej zbiorowej pamięci i poczucia przynależności. Rada miasta, jako „strażnik i opiekun sztuki publicznej”, ma obowiązek działać w interesie całej społeczności, angażując lokalnych artystów i dbając o to, aby miasto celebrowało swoją historię i dziedzictwo kulturowe. Wybieranie dzieł sztuki, które są „globalne” i masowo produkowane, zamiast inwestowania w unikalne, lokalne narracje, osłabia tożsamość miasta i odrywa je od własnych korzeni. Pytanie, które pozostaje otwarte, brzmi: czy Perth zdecyduje się na przywrócenie swojego ukochanego „Kebaba”, inwestując w renowację i celebrując własną historię, czy też pozwoli, by jego dziedzictwo zostało wymazane na rzecz generycznej, importowanej nowoczesności?

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Co to jest „Kebab” z Perth?

„Kebab” to popularna nazwa dla Obelisku Rudy (Ore Obelisk), 15-metrowej rzeźby publicznej w Perth, Zachodniej Australii. Została stworzona w 1971 roku przez Paula Rittera, aby upamiętnić milionowego mieszkańca WA i symbolizować rozwój przemysłu wydobywczego w stanie.

Dlaczego Obelisk Rudy został usunięty?

Rzeźba została usunięta w 2021 roku po raportach inżynierskich, które wskazywały, że jest ona niebezpieczna i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego ze względu na jej wiek i stan. Została pocięta i umieszczona w magazynie.

Kto zastąpi „Kebaba” w Ogrodach Stirlinga?

Tymczasowo w miejscu Obelisku Rudy ma stanąć rzeźba Boonji Spaceman, siedmiometrowy astronauta podarowany przez amerykańskiego artystę Brendana Murphy’ego. Docelowo ma zostać przeniesiony w inne miejsce, prawdopodobnie do Elizabeth Quay.

Ile kosztuje instalacja Boonji Spaceman?

Chociaż Boonji Spaceman został podarowany, miasto Perth poniesie koszty transportu i instalacji, które szacuje się na 150 000 – 250 000 dolarów, pokrywane z pieniędzy podatników. To wywołało kontrowersje, zwłaszcza że renowacja „Kebaba” miała kosztować 118 000 dolarów.

Czy istnieje kampania na rzecz przywrócenia „Kebaba”?

Tak, istnieje kampania „Uratuj Kebaba” prowadzona przez Helen Curtis, która zbiera podpisy pod petycją i apeluje do władz miasta o odrestaurowanie i przywrócenie Obelisku Rudy do Ogrodów Stirlinga. Petycja ma zostać przedstawiona Radzie Miasta Perth.

Podsumowanie

Historia Obelisku Rudy w Perth to opowieść o tym, jak sztuka publiczna staje się częścią tożsamości miasta i jego mieszkańców. To także przestroga o tym, jak ważne jest odpowiedzialne zarządzanie dziedzictwem kulturowym i jak istotne jest słuchanie głosu społeczności. „Kebab” to dla wielu więcej niż tylko rzeźba – to symbol optymizmu, rozwoju i unikalnej historii Zachodniej Australii. Walka o jego powrót to walka o zachowanie pamięci, o szacunek dla lokalnych artystów i o prawo mieszkańców do decydowania o tym, co zdobi ich przestrzeń publiczną. Przyszłość „Kebaba” i innych usuniętych dzieł sztuki pokaże, czy Perth zdecyduje się pielęgnować swoje bogate dziedzictwo, czy też podąży ścieżką, która może prowadzić do „wymazania” ważnych elementów jego kulturowej tożsamości.

Zainteresował Cię artykuł Perth: Obelisk 'Kebab' i walka o dziedzictwo? Zajrzyj też do kategorii Gastronomia, znajdziesz tam więcej podobnych treści!